Annuitet yoki differentsial to'lov: farqi nima?
Kreditni to'lashning ikki usuli — belgilangan yoki kamayib boruvchi to'lovlar. Haqiqiy raqamlar bilan farqni tushuntirib beramiz.
Kredit olayotganda bank sizga ikki to'lov rejasidan birini taklif qiladi: annuitet yoki differentsial. Bu tanlov har oylik to'lovingizga ham, umumiy ortiqcha to'lovingizga ham ta'sir qiladi.
Annuitet to'lov
Annuitet sxemasida har oylik to'lov butun kredit muddati davomida o'zgarmas bo'ladi. Bank foizlar va asosiy qarzni teng qismlarga bo'lib, har oy bir xil summa to'latasiz.
Dastlabki oylarda to'lovning katta qismi foizlarga ketadi. Muddat o'tgan sari nisbat o'zgaradi: foizlar kamayadi, asosiy qarz ko'proq to'lanadi.
- Har oy bir xil to'lov — byudjetni rejalashtirish oson
- Aksariyat banklarda standart variant
- Differentsial sxemaga nisbatan umumiy ortiqcha to'lov biroz ko'p
Differentsial to'lov
Differentsial sxemada asosiy qarz teng qismlarga bo'linadi, foizlar esa qoldiq summadan hisoblanadi. Qoldiq kamaygan sari foizlar ham kamayadi — demak, har oylik to'lov miqdori ham pasayadi.
Dastlabki to'lovlar annuitetga qaraganda yuqoriroq bo'ladi, lekin keyinchalik sezilarli darajada kamayadi.
- Umumiy to'lanadigan foizlar kamroq
- Dastlabki yuqori to'lovlar byudjetga og'irlik qilishi mumkin
- Kamroq tarqalgan — bankingizda mavjudligini aniqlang
Taqqoslash
10 000 000 so'm, 24 oyga, yillik 25% stavkada kredit olamiz deb faraz qilaylik.
| Ko'rsatkich | Annuitet | Differentsial |
|---|---|---|
| Birinchi to'lov | 530 400 so'm | 624 000 so'm |
| Oxirgi to'lov | 530 400 so'm | 427 100 so'm |
| Umumiy ortiqcha to'lov | 2 729 000 so'm | 2 604 000 so'm |
| Tejash | — | −125 000 so'm (−4.6%) |
Kredit summasi va muddati qanchalik katta bo'lsa, farq shunchalik seziladi. 50 mln so'mlik kreditda 5 yilga tejash bir necha million so'mni tashkil qilishi mumkin.
Qaysi birini tanlash kerak?
Barqarorlik muhim bo'lsa — annuitetni tanlang. To'lovingiz 3 oyda ham, 30 oyda ham o'zgarmaydi.
Dastlabki yuqori to'lovlar byudjetingizga mos kelsa va umumiy foiz to'lovini minimallashtirishni xohlasangiz — differentsial sxemani tanlang.
O'zbekistonda ko'pchilik iste'mol kreditlari faqat annuitet asosida beriladi. Differentsial to'lov ipoteka va avtokredit uchun ko'proq uchraydi — shartlarni bankda aniqlashtiring.
Bog'liq kalkulyator
Kredit kalkulyatori